Ισχυρές ενδείξεις ότι συμβάλλει στην προστασία της καρδιάς και στη μείωση του κινδύνου εκδήλωσης άνοιας
Παράπλευρα και ιδιαίτερα σημαντικά οφέλη επιφυλάσσει το εμβόλιο του έρπητα ζωστήρα για εκείνους που επιλέγουν να υποβληθούν σε εμβολιασμό. Πέρα από την επιβεβαιωμένη προστατευτική του δράση έναντι της επώδυνης δερματικής λοίμωξης αλλά και τις ισχυρές ενδείξεις για μείωση του κινδύνου εκδήλωσης άνοιας, νέα δεδομένα ενισχύουν την εκτίμηση ότι μπορεί να συμβάλει και στην προστασία της καρδιάς.
Μάλιστα, το όφελος φαίνεται να αφορά ακόμη και άτομα με ήδη διαγνωσμένη καρδιοπάθεια, καθώς ο κίνδυνος εκδήλωσης σοβαρού καρδιαγγειακού επεισοδίου εντός ενός έτους που διατρέχουν, μετά τον εμβολιασμό μειώνεται κατά το ήμισυ εν συγκρίσει με όσους δεν έχουν εμβολιαστεί.
Η μελέτη που, σημειωτέον, θα παρουσιαστεί στο επικείμενο Ετήσιο Επιστημονικό Συνέδριο του Αμερικανικού Κολεγίου Καρδιολογίας (ACC) ανέλυσε δεδομένα από περισσότερους από 246.822 ενηλίκους (50+) στις ΗΠΑ με αθηροσκληρωτική καρδιαγγειακή νόσο – μια πάθηση που προκαλείται από τη συσσώρευση πλάκας στις αρτηρίες. Η διάγνωσή τους είχε γίνει μεταξύ 2018 και 2025, ενώ εξ αυτών περίπου οι μισοί είχαν λάβει τουλάχιστον μία δόση του εμβολίου (Shingrix ή Zostavax). Οι υπόλοιποι, πάλι, είχαν παραβλέψει τις σχετικές συστάσεις.
Επειτα, οι ερευνητές εξέτασαν τα καρδιακά επεισόδια που καταγράφτηκαν έως και 12 μήνες μετά τον εμβολιασμό, ενώ το ίδιο έπραξαν και για τα άτομα που συμπεριλαμβάνονταν στη «δεξαμενή» των μη εμβολιασθέντων. Τι διαπίστωσαν; Οι εμβολιασμένοι εθελοντές είχαν κατά μέσο όρο 46% λιγότερες πιθανότητες να υποστούν σοβαρό καρδιαγγειακό επεισόδιο και 66% να πεθάνουν από οποιαδήποτε αιτία.
Διέτρεχαν επίσης κατά 32% μειωμένο κίνδυνο καρδιακής προσβολής, κατά 25% μικρότερο κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου και κατά 25% μικρότερη πιθανότητα καρδιακής ανεπάρκειας.
Προλαμβάνει θρομβώσεις
Υπενθυμίζεται ότι για τον εμβολιασμό έναντι του έρπητα ζωστήρα, ο οποίος γίνεται δωρεάν στη χώρα μας σε πολίτες 60 ετών και άνω, αντίστοιχα ευρήματα έχουν προκύψει και από προηγούμενες μελέτες στον γενικό πληθυσμό. Ομως, εξετάζοντας άτομα υψηλότερου κινδύνου, «εκείνους δηλαδή με υπάρχουσα καρδιαγγειακή νόσο, αυτά τα προστατευτικά αποτελέσματα ενδέχεται να είναι ακόμη μεγαλύτερα από ό,τι στον γενικό πληθυσμό», δήλωσε ο Robert Nguyen, ειδικευόμενος γιατρός στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας και κύριος συγγραφέας της μελέτης. Και πρόσθεσε με νόημα ότι τα επίπεδα μείωσης του κινδύνου είναι συγκρίσιμα με αυτά που παρατηρούνται έπειτα από τη διακοπή του καπνίσματος.
Εν τω μεταξύ, προηγούμενες μελέτες υποδεικνύουν ότι η λοίμωξη από έρπητα ζωστήρα μπορεί να ευθύνεται για τη δημιουργία θρόμβων στον εγκέφαλο και στην καρδιά, αυξάνοντας μοιραία τις πιθανότητες εκδήλωσης εμφράγματος, εγκεφαλικού ή φλεβικής θρομβοεμβολής. Είναι, συνεπώς, πιθανό το εμβόλιο να προλαμβάνει αυτές τις επικίνδυνες θρομβώσεις, με ό,τι αυτό συνεπάγεται.
Οι ερευνητές, πάντως, επισημαίνουν ότι καθώς η έρευνά τους επικεντρώθηκε στο πρώτο έτος μετά τον εμβολιασμό, τα μακροχρόνια οφέλη ενδέχεται να διαφέρουν. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι μελέτη του 2025 κατέληξε αφενός στο ότι ο εμβολιασμός κατά του έρπητα ζωστήρα συσχετίζεται με 23% χαμηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακών επεισοδίων σε υγιή άτομα και αφετέρου στο ότι τα καρδιοπροστατευτικά αποτελέσματα του εμβολίου ενδέχεται να διαρκούν έως και οκτώ χρόνια.
H υγεία του εγκεφάλου
Αίσθηση προκαλούν και τα δεδομένα που συνδέουν τον εμβολιασμό με την υγεία του εγκεφάλου. Μόλις τον περασμένο Απρίλιο στην έγκριτη ιατρική επιθεώρηση «Nature» δημοσιεύτηκε μια μεγάλη μελέτη, ενισχύοντας τις σχετικές αισιόδοξες παρατηρήσεις. Αναλυτικότερα, σε δείγμα 280.000 ηλικιωμένων διαπιστώθηκε ότι όσοι είχαν κάνει το εμβόλιο κατά του έρπητα ζωστήρα (με ζωντανό εξασθενημένο ιό) είχαν κατά 20% λιγότερες πιθανότητες να αναπτύξουν άνοια τα επόμενα επτά χρόνια, σε σχέση με όσους δεν είχαν εμβολιαστεί.
Δεδομένου, δε, ότι η άνοια πλήττει περισσότερα από 55 εκατομμύρια άτομα παγκοσμίως, με περίπου 10 εκατομμύρια νέες περιπτώσεις κάθε χρόνο, τα συμπεράσματα αυτά ενισχύουν το ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας για τις ευρύτερες επιδράσεις των εμβολίων στη μακροχρόνια υγεία.
ΕΚΤΑΚΤΗ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΓΙΑ ΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ
Η σημασία της εμβολιαστικής κάλυψης στα άτομα με χρόνια νοσήματα είναι πλέον αδιαμφισβήτητη. Oμως, ποια εμβόλια πρέπει να κάνουν όσοι που έχουν διαγνωστεί με καρδιαγγειακά νοσήματα; Ποια έχουν προτεραιότητα και ποια ακολουθούν;
Προτεινόμενο Άρθρο
Πέθανε Πέμπτη πρωί από ανακοπή στα 73 η γνωστή ηθοποιός – Πλήθος κόσμου την συνοδεύσε στην κηδεία της
Η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία (ΕΚΕ) με στόχο την έγκυρη και επιστημονικά τεκμηριωμένη πληροφόρηση δημιούργησε το ενημερωτικό έντυπο με τίτλο «Συστάσεις της ΕΚΕ για τον Εμβολιασμό στους Καρδιαγγειακούς Ασθενείς». Πρόκειται για ένα αναλυτικό, πολυσέλιδο έντυπο που βασίζεται στη διεθνή βιβλιογραφία και παρουσιάζει με σαφή και κατανοητό τρόπο τις σύγχρονες συστάσεις εμβολιασμού για ασθενείς με καρδιαγγειακά νοσήματα προς ενημέρωση – κυρίως, αλλά όχι μόνον – της ιατρικής καρδιολογικής κοινότητας. Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να διαβάσουν αναλυτικά τις οδηγίες στο Διαδίκτυο (https://www.hcs.gr/chrhsima-eggrafa/systaseis-tis-eke-gia-ton-emvoliasmo-ton-kardiangeiakon-asthenon/), ενώ στο κείμενο που ακολουθεί συνοψίζονται τα βασικά σημεία.
Για τους ασθενείς µε στεφανιαία νόσο
Η στεφανιαία νόσος (ΣΝ) αποτελεί μία από τις κυριότερες αιτίες νοσηρότητας και θνητότητας διεθνώς. Οι ασθενείς διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης σοβαρών επιπλοκών από λοιμώξεις του αναπνευστικού, όπως η γρίπη, η πνευμονιοκοκκική νόσος και η λοίμωξη Covid-19. Οι λοιμώξεις αυτές μπορούν να επιταχύνουν την εξέλιξη της καρδιαγγειακής νόσου, να προκαλέσουν απορρύθμιση της καρδιακής λειτουργίας ή ακόμη και οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου. Η πρόληψη μέσω του εμβολιασμού αποτελεί τεκμηριωμένη στρατηγική δημόσιας υγείας με σημαντικά οφέλη για τους καρδιοπαθείς.
Η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία, σε εναρμόνιση με τις διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες (ESC, CDC, ACIP), υπογραμμίζει τη σημασία της τακτικής και έγκαιρης εμβολιαστικής κάλυψης.
Συνιστώμενοι εμβολιασμοί
Εμβόλιο κατά της γρίπης. Η σύσταση είναι ισχυρή καθώς έχει διαπιστωθεί μείωση καρδιαγγειακής θνητότητας έως 45% σε ασθενείς με ιστορικό οξέος εμφράγματος.
Πνευμονιοκοκκικός εμβολιασμός (PCV21 ή PCV20). Θεωρείται προτεραιότητα. Εχει συσχετιστεί με μείωση των μείζονων καρδιαγγειακών συμβαμάτων (MACE) κατά 10%-15% και συνολικής θνητότητας, ιδιαίτερα όταν συνδυάζεται με τον αντιγριπικό εμβολιασμό.
Εμβόλιο κατά της Covid 19. H σύσταση και σε αυτήν την περίπτωση είναι ισχυρή. Μείωση νοσηλειών και MACE κατά περίπου 40%.
Εμβόλιο κατά του έρπητα ζωστήρα. Προσφέρει άνω του 90% πρόληψη της νόσου και συμβάλλει στη μείωση κινδύνου οξέος εμφράγματος και εγκεφαλικού κατά περίπου 50% τον πρώτο μήνα έπειτα από λοίμωξη.
Εμβόλιο αναπνευστικού συγκυτιακού ιού (RSV). Η σύσταση είναι μέτρια (αναδυόμενο πεδίο) ενώ έχει διαπιστωθεί έως και 89% πρόληψη σοβαρής λοίμωξης αλλά και πιθανό καρδιοπροστατευτικό όφελος.
Εμβόλιο τετάνου – διφθερίτιδας – κοκκύτη (Tdap). Αναμνηστική δόση ανά 10ετία στο πλαίσιο της συνολικής προληπτικής φροντίδας.
Η ΕΚΕ υπογραμμίζει ότι η ολοκληρωμένη εμβολιαστική κάλυψη αποτελεί ουσιώδες τμήμα της δευτερογενούς πρόληψης και καλεί τους ιατρούς όλων των ειδικοτήτων να ενσωματώσουν τον εμβολιασμό στην καθημερινή κλινική πρακτική.
Για τους ασθενείς µε καρδιακή ανεπάρκεια
Οι ειδικοί της Εταιρείας υπογραμμίζουν ότι οι εμβολιασμοί στους ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια (ΚΑ) στοχεύουν αφενός στη μείωση του κινδύνου λοίμωξης, που μπορεί να απορρυθμίσει τη νόσο, και αφετέρου στη μείωση των καρδιαγγειακών συμβαμάτων (νοσηλεία, οξείες απορρυθμίσεις, καρδιαγγειακός θάνατος).
Συνεπώς, ο εμβολιασμός θεωρείται πλέον βασικός πυλώνας πρόληψης στην καρδιολογία, σε συνδυασμό με την τροποποίηση του τρόπου ζωής, τον έλεγχο παραγόντων κινδύνου (αρτηριακή υπέρταση, δυσλιπιδαιμία, σακχαρώδης διαβήτης) και τη φαρμακοθεραπεία.
Συνιστώμενοι εμβολιασμοί
Εμβολιασμός κατά της γρίπης. Μειώνει λοιμώξεις νοσηλείες και καρδιαγγειακή θνητότητα.
Εμβόλιο κατά του πνευμονιόκοκκου. Περιορίζει τα επεισόδια πνευμονίας και τις δευτερογενείς απορρυθμίσεις της καρδιακής ανεπάρκειας. Επίσης, έχει συσχετιστεί με πιθανή μείωση καρδιαγγειακής νοσηρότητας και θνησιμότητας, ιδιαίτερα σε ηλικιωμένους.
Εμβόλιο κατά της Covid-19. Συνιστάται σύμφωνα με τα επικαιροποιημένα εθνικά πρωτόκολλα. Ο κίνδυνος μυοκαρδίτιδας από το εμβόλιο είναι πολύ μικρότερος από αυτόν που προκαλεί η ίδια η λοίμωξη.
Εμβόλιο κατά του αναπνευστικού συγκυτιακού ιού (RSV). Νέα δεδομένα δείχνουν όφελος σε ηλικιωμένους και ασθενείς με ΚΑ.
Εμβόλιο κατά του έρπητα ζωστήρα. Προτείνεται σε άτομα άνω των 60 ετών, καθώς η νόσος έχει συσχετισθεί με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Κατά περίπτωση συνιστώνται επίσης εμβόλια για ηπατίτιδα Α και Β, μηνιγγιτιδόκοκκο και αναμνηστική δόση Tdap κάθε 10 χρόνια.
Εµβολιασµός και µυοκαρδιοπάθειες
Αντίστοιχες συστάσεις υπάρχουν και για τις διάφορες μορφές μυοκαρδιοπάθειας, όπου οι λοιμώξεις δύναται να επιβαρύνουν σημαντικά τη λειτουργία της καρδιάς. Στο πλαίσιο αυτό και συνοψίζοντας τις οδηγίες των ειδικών της ΕΚΕ, οι οδηγίες είναι οι εξής:
Για τη διατατική μυοκαρδιοπάθεια (DCM) συνιστώνται τα εμβόλια για τη γρίπη και την Covid-19.
Για την υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια (HCM) προτείνονται τα εμβόλια για τη γρίπη, τον πνευμονιόκοκκο (PCV13, PPSV23) και την Covid-19.
Για την αρρυθμιογόνο μυοκαρδιοπάθεια (ACM) θεωρούνται απαραίτητα τα εμβόλια για τη γρίπη και τον πνευμονιόκοκκο (PCV13, PPSV23). Επιτρέπεται επίσης ο εμβολιασμός για την Covid-19 με εμβόλιο mRNA, αν και δεν υπάρχουν σαφή δεδομένα.
Για την περιοριστική μυοκαρδιοπάθεια (RCM) είναι επιτακτικός ο εμβολιασμός κατά της γρίπης και του πνευμονιόκοκκου. Η ανοχή στο εμβόλιο Covid-19 είναι γενικά καλή, εφόσον η νόσος είναι σταθερή.
Για τους ασθενείς με μυοκαρδιοπάθεια που εκδηλώνουν καρδιακή ανεπάρκεια συνιστώνται τα εμβόλια για τη γρίπη και τον πνευμονιόκοκκο. Ο συνδυασμός εμβολίων γρίπης και Covid-19 είναι απαραίτητος σε αυτήν την ομάδα ασθενών, αλλά πρέπει να διενεργείται όταν οι ασθενείς είναι σε σταθερή φάση.
Eµβολιασµός για καρδιο-ογκολογικούς
Στους καρδιο-ογκολογικούς ασθενείς (δηλαδή, σε άτομα με καρδιαγγειακό νόσημα που υποβάλλονται σε αντικαρκινική θεραπεία), η έγκαιρη αξιολόγηση της εμβολιαστικής κατάστασης είναι καθοριστικής σημασίας. Οι εποχικές και προγραμματισμένες δόσεις εμβολίων θα πρέπει να καθορίζονται με βάση την ηλικία, το καρδιαγγειακό προφίλ κινδύνου και τον τύπο του κακοήθους νεοπλάσματος, και να χορηγούνται κατά προτίμηση 2-4 εβδομάδες πριν από την έναρξη της ογκολογικής θεραπείας.
Τα αδρανοποιημένα (μη ζωντανά) εμβόλια που θεωρούνται ασφαλή σε ασθενείς που πρέπει επειγόντως να υποβληθούν σε αντικαρκινική θεραπεία είναι για:
τη γρίπη
την Covid-19
τον πνευμονιόκοκκο
την ηπατίτιδα Β
το διπλό διφθερίτιδας/τετάνου (Tdap/Td).
Σημειώνεται ότι τα ζωντανά εξασθενημένα εμβόλια (όπως ιλαράς – παρωτίτιδος – ερυθράς ή MMR, ανεμευλογιάς και το ενδορρινικό εμβόλιο γρίπης) αντενδείκνυνται κατά τη διάρκεια ενεργού αντικαρκινικής θεραπείας και για τουλάχιστον 3-6 μήνες μετά το τέλος της θεραπείας.
