Στην προώθηση ενός «κοινωνικού συμβολαίου» για εργαζόμενους και συνταξιούχους, με παρεμβάσεις στο ασφαλιστικό σύστημα που θα τονώσουν σημαντικά τα εισοδήματα των χαμηλοσυνταξιούχων, αλλά θα δίνουν αυξήσεις και στις υψηλότερες συντάξεις, προωθούν μέσα στο καλοκαίρι τα συναρμόδια υπουργεία Οικονομικών και Εργασίας. Παράλληλα, σχεδιάζονται και τα μέτρα που θα ανακοινώσει ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στη ΔΕΘ και θα εφαρμοστούν από το 2027. Σύμφωνα με πληροφορίες, εξετάζονται δύο σενάρια:
Το πρώτο προβλέπει επιπλέον αύξηση κατά 50 ευρώ ή 100 ευρώ της ειδικής ενίσχυσης των 300 ευρώ που λαμβάνουν οι χαμηλοσυνταξιούχοι στο τέλος Νοεμβρίου κάθε χρόνου. Στους βασικούς δικαιούχους του επιδόματος αναμένεται να προστεθούν οι 376.553 δικαιούχοι συντάξεων χηρείας, οι 172.643 συνταξιούχοι αναπηρίας, αλλά και οι 33.444 ανασφάλιστοι υπερήλικοι.
Το δεύτερο σενάριο σχετίζεται με τη μερική οριζόντια επαναφορά των Δώρων Χριστουγέννων, Πάσχα και καλοκαιριού. Δηλαδή ποσά για όλους τους συνταξιούχους της τάξης των 250, 100 και 100 ευρώ. Στην περίπτωση επικράτησης αυτού του σεναρίου, δεν θα υπάρξει η αύξηση της ειδικής ενίσχυσης χαμηλοσυνταξιούχων, η οποία θα παραμείνει στα 300 ευρώ.
Στο νομοσχέδιο του Ιουλίου
Από κει και πέρα, το νομοσχέδιο που ετοιμάζεται από το υπουργείο Εργασίας, και θα κατατεθεί μέσα στον Ιούλιο, θα περιλαμβάνει:
1. Κοινωνικό συμβόλαιο μεταξύ κυβέρνησης και εργοδοτικών οργανώσεων για χαμηλότερες μη μισθολογικές επιβαρύνσεις (μειώσεις στις εισφορές), με αντάλλαγμα υψηλότερους μισθούς και περισσότερες προσλήψεις, ώστε να ισοσκελιστεί η απώλεια που θα έχει ο ΕΦΚΑ, αφού κάθε μείωση των εισφορών κατά 1% δημιουργεί δημοσιονομικό βάρος ύψους 420 εκατ. ευρώ. Ήδη, έχει ψηφιστεί και θα εφαρμοστεί από τον Ιανουάριο του 2027 μείωση κατά 0,50% και υπολείπεται άλλο 0,50%. Πάντως, παρά τη μείωση των εισφορών κατά 5,4 μονάδες από το 2019 (το συνολικό ποσοστό ασφαλιστικών κρατήσεων από 40,56% έχει περιοριστεί σήμερα στο 35,16%) δεν έχει επηρεαστεί αρνητικά η εισπραξιμότητα του συστήματος. Με τη νέα προγραμματισμένη μείωση του 2027 το ποσοστό αναμένεται να υποχωρήσει περαιτέρω στο 34,66%, ενισχύοντας ακόμη περισσότερο τους μισθούς και μειώνοντας το μη μισθολογικό κόστος για τις επιχειρήσεις.
2. Συντάξεις χηρείας. Σύμφωνα με το σχέδιο, η σύνταξη θα επανέλθει στο 70% στους συνταξιούχους λόγω χηρείας, αντί του 35% που λαμβάνουν τώρα οι επιζώντες σύζυγοι. Για τους 12.000 συνταξιούχους του Δημοσίου αναμένεται να υπάρξουν αναδρομικά από τις περικοπές που υπέστησαν είτε σε δόσεις είτε με συμψηφισμούς (μείωση) στον φόρο εισοδήματος. Στον ιδιωτικό τομέα δεν θα υπάρξουν επιστροφές και αναδρομικά, αφού δεν εφαρμόστηκε ο νόμος (για το 35%).
3. Ταμεία επιστημόνων. Θα αλλάξει ο τρόπος επανυπολογισμού των συντάξεων για ειδικές κατηγορίες, όπως οι συμβολαιογράφοι και οι ασφαλισμένοι των πρώην ΕΤΑΑ και ΤΣΜΕΔΕ, έπειτα από αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας. Οι αποφάσεις «γκρεμίζουν» τον νόμο Κατρούγκαλου, καθώς οι συνταξιούχοι λάμβαναν, μέχρι τη δημοσίευση της απόφασης, ανταποδοτική σύνταξη εκ της ειδικής προσαύξησης με κριτήριο την ιδιότητά τους -οι ασκούντες επάγγελμα ελεύθερου επαγγελματία και οι ασφαλισμένοι στο τέως ΕΤΑΑ-ΤΣΜΕΔΕ ως μισθωτοί μηχανικοί απασχολούμενοι στο Δημόσιο-, με αποτέλεσμα τεράστια απόκλιση στο καταβαλλόμενο ποσόν της ανταποδοτικής σύνταξης και φυσικά τη δημιουργία τεράστιων ανισοτήτων και αδικιών μεταξύ ασφαλισμένων του ίδιου ασφαλιστικού φορέα.
4. Πλήρης κατάργηση της προσωπικής διαφοράς. Με την κατάργηση του συμψηφισμού αυξήσεων και προσωπικής διαφοράς οι συνταξιούχοι που έχουν μεγάλη προσωπική διαφορά (150 ευρώ και άνω) θα παίρνουν αυξήσεις κάθε χρόνο, ενώ αν παρέμενε ο συμψηφισμός θα έβλεπαν αυξήσεις ύστερα από 5 ή και 10 χρόνια.
5. Κατάργηση της προσωρινής σύνταξης σε ιδιωτικό και δημόσιο τομέα. Η έκδοση σε ένα μήνα συντάξεων από το ερχόμενο φθινόπωρο οδηγεί σε κατάργηση του προσυνταξιοδοτικού καθεστώτος και στον ιδιωτικό τομέα. Οι ασφαλισμένοι θα παίρνουν απ’ ευθείας την οριστική κύρια σύνταξη εφόσον έχουν διανύσει όλα τα έτη ασφάλισης, χωρίς διαδοχική ή παράλληλη ασφάλιση.
6. Μεγαλύτερα κίνητρα για την απασχόληση συνταξιούχων. Βρίσκεται υπό αναθεώρηση η μικρή ανταπόδοση που δίνουν στη σύνταξη οι εισφορές που πληρώνουν οι συνταξιούχοι οι οποίοι συνεχίζουν να απασχολούνται, όπου για κάθε έτος ασφάλισης αντιστοιχεί προσαύξηση 0,77% του μισθού ως έξτρα ποσόν στη σύνταξη και εξετάζεται το ενδεχόμενο το ποσοστό αναπλήρωσης να φτάσει το 0,90%.
7. Επανασύνδεση των συντάξεων του Δημοσίου με τους μισθούς των εν ενεργεία. Η ρύθμιση μπήκε στο νομοσχέδιο του υπουργείου Οικονομικών και προβλέπει σύνδεση του εν ενεργεία μισθού με τις συντάξεις στο Δημόσιο σε ποσοστό 60%. Η αύξηση εκτιμάται ότι θα ανέρχεται κατά μέσον όρο στα 100 ευρώ μηνιαίως, ενώ οι ήδη συνταξιοδοτημένοι δικαιούχοι θα λάβουν και τα αναδρομικά ποσά που προκύπτουν από τον νέο υπολογισμό.
8. Αλλαγές στην παρακράτηση της Εισφοράς Αλληλεγγύης. Το νέο μοντέλο προβλέπει τον υπολογισμό της εισφοράς μόνο επί του ποσού που υπερβαίνει τη συγκεκριμένη κλίμακα (όπως λειτουργεί η φορολογία) και όχι σε ολόκληρο το ποσόν της σύνταξης.
*Με πληροφορίες από την εφημερίδα «Απογευματινή»
ΕΚΤΑΚΤΟ – Τέλος η σύνταξη στα 62: Σαρωτικές αλλαγές στα όρια ηλικίας
Νέα δεδομένα για το μέλλον της συνταξιοδότησης στην Ελλάδα δημιουργεί η δημογραφική γήρανση, με τις μακροπρόθεσμες προβολές να επαναφέρουν στο προσκήνιο το ενδεχόμενο αύξησης των ορίων ηλικίας από το 2030.
Το σενάριο που περιγράφεται με βάση τον υφιστάμενο μηχανισμό σύνδεσης της ηλικίας συνταξιοδότησης με το προσδόκιμο ζωής προβλέπει μετάβαση από τα 67 στα 68 έτη το 2030, στα 70 έτη το 2055 και ακόμη και στα 72 έτη το 2080.
Πρόκειται για μια εξέλιξη που συνδέεται με τη συρρίκνωση του πληθυσμού εργάσιμης ηλικίας, την αύξηση του αριθμού των ηλικιωμένων και τη σταδιακή επιδείνωση της αναλογίας εργαζομένων και συνταξιούχων. Το βάρος των όποιων αποφάσεων αναμένεται να πέσει στην επόμενη κυβέρνηση, καθώς η σημερινή έχει διαβεβαιώσει ότι δεν θα υπάρξει αύξηση των ορίων ηλικίας έως το 2030.
Οι σχετικές εκτιμήσεις έρχονται στο φως με αφορμή τον πρώτο τόμο του Ageing Report 2027 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο οποίος δημοσιεύθηκε στις 4 Νοεμβρίου και περιλαμβάνει τις δημογραφικές και μακροοικονομικές παραδοχές για την περίοδο έως το 2080, καθώς και τη μεθοδολογία των επερχόμενων προβολών για τις συνταξιοδοτικές δαπάνες και τη βιωσιμότητα των ασφαλιστικών συστημάτων.
Τα τρία ορόσημα για τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης
Με βάση το σενάριο σύνδεσης των ορίων ηλικίας με το προσδόκιμο ζωής, η ηλικία κανονικής συνταξιοδότησης στην Ελλάδα προβλέπεται να ακολουθήσει σταδιακά ανοδική πορεία.
Ειδικότερα:
Το 2030: Το γενικό όριο συνταξιοδότησης ανεβαίνει στα 68 έτη, ενώ η πρόωρη έξοδος τοποθετείται στα 63.
Το 2055: Το κανονικό όριο φτάνει τα 70 έτη και η πρόωρη συνταξιοδότηση τα 65.
Το 2080: Η ηλικία κανονικής συνταξιοδότησης διαμορφώνεται στα 72 έτη, ενώ το αντίστοιχο όριο πρόωρης εξόδου στα 67.
Εφόσον επαληθευτούν οι συγκεκριμένες προβολές, η Ελλάδα θα έχει το 2080 το δεύτερο υψηλότερο όριο ηλικίας συνταξιοδότησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, μετά τη Δανία, όπου εκτιμάται ότι θα φτάσει τα 74 έτη. Ακολουθεί η Ιταλία με 71,6 έτη.
Ωστόσο, πρέπει να διευκρινιστεί ότι τα παραπάνω αποτελούν μακροπρόθεσμα σενάρια και όχι αποφάσεις που έχουν ήδη ληφθεί. Ο πρώτος τόμος του Ageing Report 2027 περιγράφει τις παραδοχές και τη μεθοδολογία, ενώ οι ολοκληρωμένες δημοσιονομικές προβολές της Κομισιόν αναμένονται την άνοιξη του 2027. Συνεπώς, δεν υπάρχει μέχρι στιγμής δεσμευτική απόφαση για την εφαρμογή νέων ηλικιακών ορίων στην Ελλάδα.
Προτεινόμενο Άρθρο
Τα 4 ζώδια που θα δουν τη ζωή τους να αλλάζει προς το καλύτερο μέχρι το τέλος της χρονιάς – «Ο Άρης σαρώνει κάθε εμπόδιο που βρίσκεται στον δρόμο σας»
Ο μηχανισμός που συνδέει τη σύνταξη με το προσδόκιμο ζωής
Η προοπτική αύξησης των ορίων δεν προκύπτει από το πουθενά. Το σχετικό θεσμικό πλαίσιο προβλέπει ήδη τη σύνδεση της ηλικίας συνταξιοδότησης με τις μεταβολές του προσδόκιμου ζωής των ατόμων που έχουν συμπληρώσει το 65ο έτος.
Οι παρεμβάσεις του 2012 και του 2014 είχαν οδηγήσει στην αύξηση των ορίων ηλικίας από τα 65 στα 67 έτη για την κανονική συνταξιοδότηση και από τα 60 στα 62 για την πρόωρη έξοδο. Από το 2021 προβλέπεται επιπλέον η αναπροσαρμογή των ορίων βάσει των μεταβολών του προσδόκιμου ζωής, με επανεξέταση ανά τριετία.
Ο μηχανισμός, ωστόσο, δεν έχει οδηγήσει μέχρι σήμερα σε νέα αύξηση των ηλικιακών ορίων. Το 2021 η πανδημία και η υποχώρηση του προσδόκιμου ζωής ανέτρεψαν τις προϋποθέσεις για αναπροσαρμογή. Το 2024, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν για την εφαρμογή της σχετικής ρήτρας, η αύξηση του προσδόκιμου ζωής στα 65 έτη σε σχέση με το 2010 ήταν μικρότερη από ένα έτος και συγκεκριμένα 0,6 έτη.
Έτσι, παρέμειναν σε ισχύ τα σημερινά όρια των 67 ετών για πλήρη και των 62 ετών για μειωμένη συνταξιοδότηση, με τις προϋποθέσεις που προβλέπει η ασφαλιστική νομοθεσία.
Η επόμενη περίοδος αξιολόγησης αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς το 2027 θα πρέπει να εξεταστούν εκ νέου τα δημογραφικά δεδομένα και η εξέλιξη του προσδόκιμου ζωής. Το ζήτημα αποκτά και πολιτική διάσταση, καθώς η σχετική συζήτηση ενδέχεται να μεταφερθεί στην επόμενη κυβέρνηση.
Τι λέει η κυβέρνηση για την αύξηση των ορίων
Από την πλευρά της, η κυβέρνηση έχει διαμηνύσει ότι δεν σχεδιάζει αλλαγές στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης μέχρι το 2030. Η υφυπουργός Εργασίας Άννα Ευθυμίου έχει διαβεβαιώσει ότι, με βάση τα σημερινά δεδομένα, δεν συντρέχει λόγος για νέα αύξηση.
Μάλιστα, σε δημόσιες τοποθετήσεις της έχει επικαλεστεί την αύξηση της πραγματικής μέσης ηλικίας συνταξιοδότησης στην Ελλάδα, η οποία από τα 61,4 έτη το 2010 ανέβηκε στα 62,6 έτη το 2016 και περίπου στα 65,6 έτη το 2025.
Παράλληλα, έχει επισημάνει ότι η αύξηση του προσδόκιμου ζωής στα 65 έτη κατά την περίοδο 2010-2024 ήταν μόλις 0,6 έτη, στοιχείο που, σύμφωνα με την κυβερνητική επιχειρηματολογία, δεν δικαιολογεί την ενεργοποίηση νέας αύξησης των ηλικιακών ορίων.
Η κυβερνητική θέση είναι ότι η αντιμετώπιση των δημογραφικών προκλήσεων δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά στην παράταση του εργασιακού βίου, αλλά απαιτεί ενίσχυση της απασχόλησης, περιορισμό της εισφοροδιαφυγής και περαιτέρω στήριξη του ασφαλιστικού συστήματος.
Η δημογραφική βόμβα και η συρρίκνωση του πληθυσμού
Πίσω από τα σενάρια για την αύξηση των ορίων ηλικίας βρίσκεται η δημογραφική εικόνα της χώρας, η οποία αναμένεται να επιδεινωθεί σημαντικά τις επόμενες δεκαετίες.
Σύμφωνα με τις προβολές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο πληθυσμός της Ελλάδας από περίπου 10,4 εκατομμύρια το 2025 αναμένεται να περιοριστεί σε μόλις 7,6 εκατομμύρια το 2080. Πρόκειται για απώλεια περίπου 2,7 εκατομμυρίων κατοίκων, δηλαδή σχεδόν του ενός τετάρτου του σημερινού πληθυσμού.
Την ίδια στιγμή, ο δείκτης γονιμότητας προβλέπεται να παραμείνει σε ιδιαίτερα χαμηλά επίπεδα. Από 1,20 παιδιά ανά γυναίκα το 2025 εκτιμάται ότι θα ανέβει μόλις στο 1,45 το 2080, παραμένοντας αισθητά κάτω από το επίπεδο αναπλήρωσης του πληθυσμού.
Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνεται και στη συρρίκνωση του πληθυσμού εργάσιμης ηλικίας. Ο αριθμός των απασχολουμένων ηλικίας 20 έως 64 ετών, από περίπου 4,2 εκατομμύρια το 2025, προβλέπεται να μειωθεί σε 3,8 εκατομμύρια το 2040, σε 3,4 εκατομμύρια το 2050 και μόλις σε 2,9 εκατομμύρια το 2080.
Λιγότεροι ασφαλισμένοι, περισσότεροι συνταξιούχοι
Η δημογραφική μεταβολή αναμένεται να επηρεάσει άμεσα και την ισορροπία του ασφαλιστικού συστήματος. Με βάση τις εκτιμήσεις για την εξέλιξη των ασφαλισμένων και των συνταξιούχων, οι τελευταίοι από περίπου 2,5 εκατομμύρια σήμερα αναμένεται να διατηρηθούν στα ίδια επίπεδα έως το 2030. Στη συνέχεια, όμως, θα αυξηθούν σε 2,7 με 2,8 εκατομμύρια έως το 2040 και σε 2,9 με 3 εκατομμύρια έως το 2050.
Αντίθετα, οι ασφαλισμένοι, οι οποίοι ανέρχονταν σε περίπου 4,1 εκατομμύρια το 2022, προβλέπεται να περιοριστούν σε λίγο πάνω από 4 εκατομμύρια το 2030, σε 3,7 εκατομμύρια το 2040 και σε περίπου 3,3 εκατομμύρια έως το 2050.
Αποτέλεσμα θα είναι η περαιτέρω επιδείνωση της αναλογίας εργαζομένων και συνταξιούχων. Από 1,65 ασφαλισμένους για κάθε συνταξιούχο, η σχέση εκτιμάται ότι θα υποχωρήσει στο 1,46 προς 1 έως το 2030 και μόλις στο 1,23 προς 1 έως το 2050.
Παράλληλα, οι πολίτες άνω των 65 ετών, οι οποίοι το 2022 αντιστοιχούσαν στο 39% του πληθυσμού ηλικίας 20 έως 64 ετών, αναμένεται να φτάσουν το 60,6% το 2040 και το 74,4% το 2050.
Τα δεδομένα αυτά αναδεικνύουν το μέγεθος της πρόκλησης για το ελληνικό ασφαλιστικό σύστημα. Με λιγότερους εργαζομένους να στηρίζουν έναν ολοένα μεγαλύτερο αριθμό συνταξιούχων, η συζήτηση για την ηλικία εξόδου από την εργασία αναμένεται να επανέλθει δυναμικά τα επόμενα χρόνια, με το δημογραφικό να αποτελεί τον καθοριστικό παράγοντα για τις αποφάσεις που θα κληθεί να λάβει η επόμενη κυβέρνηση.
- Τα 4 ζώδια που θα δουν τη ζωή τους να αλλάζει προς το καλύτερο μέχρι το τέλος της χρονιάς – «Ο Άρης σαρώνει κάθε εμπόδιο που βρίσκεται στον δρόμο σας»
- ΕΚΤΑΚΤΟ – Τέλος η σύνταξη στα 62: Σαρωτικές αλλαγές στα όρια ηλικίας
- ΕΚΤΑΚΤΟ – Χωρίς νερό αύριο έως 5 ώρες – Σε αυτες τις περιοχές
- Ξημερώνει αύριο μεγάλη γιορτή της Εκκλησίας μας: Ο Άγιος που κάνει θαύματα – Ποια ονόματα γιορτάζουν
