Συντάξεις σε ασφυξία: Οι αυξήσεις «χάθηκαν» πριν φανούν

Παρά τις αυξήσεις που ανακοινώθηκαν και εφαρμόστηκαν την τελευταία τετραετία, η πραγματική εικόνα των συντάξεων στην Ελλάδα παραμένει σκληρή. Χιλιάδες συνταξιούχοι συνεχίζουν να ζουν με ποσά που δεν επαρκούν ούτε για τις βασικές ανάγκες, ενώ οι απώλειες της μνημονιακής περιόδου δεν έχουν ποτέ αποκατασταθεί ουσιαστικά.

Τα πιο πρόσφατα στοιχεία αποκαλύπτουν ότι ένας στους πέντε συνταξιούχους λαμβάνει έως 470 ευρώ τον μήνα. Πρόκειται για ένα εισόδημα που τοποθετεί ένα μεγάλο κομμάτι της τρίτης ηλικίας στα όρια της φτώχειας, παρά τις αλλεπάλληλες κυβερνητικές αναφορές σε «αυξήσεις» και «βελτιώσεις».

Οι κύριες συντάξεις εξακολουθούν να υπολείπονται περίπου 20% σε σχέση με τα προ μνημονίων επίπεδα. Οι αυξήσεις που δόθηκαν την περίοδο 2023–2026, αν και υπαρκτές σε αριθμούς, δεν ήταν αρκετές για να καλύψουν το χαμένο έδαφος της δεκαετούς κρίσης. Στην πράξη, μεγάλο μέρος των αυξήσεων απορροφήθηκε από τον πληθωρισμό, τις αυξήσεις στο κόστος ζωής και τις φορολογικές επιβαρύνσεις.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του συστήματος ΗΔΙΚΑ/ΗΛΙΟΣ για τον Δεκέμβριο του 2025, το 55,2% των συνταξιούχων λαμβάνει καθαρά έως 940 ευρώ τον μήνα. Το 36,3% περιορίζεται έως τα 658 ευρώ, ενώ το 28,3% ζει με ποσά που δεν ξεπερνούν τα 564 ευρώ. Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι το 18% –σχεδόν ένας στους πέντε– επιβιώνει με έως 470 ευρώ. Ο συνολικός αριθμός των συνταξιούχων στη χώρα φτάνει τα 2.527.531 άτομα.

Ακόμη πιο δύσκολη είναι η κατάσταση στις επικουρικές συντάξεις. Οι περικοπές της περιόδου 2010–2016, που σε πολλές περιπτώσεις άγγιξαν το 60%, δεν αναπληρώθηκαν ποτέ. Αντίθετα, οι επικουρικές παρέμειναν πλήρως παγωμένες και την τετραετία 2023–2026, μένοντας εκτός του μηχανισμού αυξήσεων.

Σήμερα, το 92% των επικουρικών συντάξεων δεν ξεπερνά τα 300 ευρώ. Το μέσο ποσό διαμορφώνεται στα 221 ευρώ για σύνταξη γήρατος, στα 129 ευρώ για σύνταξη λόγω θανάτου και στα 139 ευρώ για σύνταξη αναπηρίας. Συνολικά, περισσότερες από 1,39 εκατομμύρια επικουρικές συντάξεις κινούνται σε επίπεδα που δύσκολα συμπληρώνουν το εισόδημα των δικαιούχων.

Οι αυξήσεις στις κύριες συντάξεις την περίοδο 2023–2026 διαμορφώθηκαν σε 7,78% το 2023, 3% το 2024 και 2,4% για τα έτη 2025 και 2026. Η σωρευτική αύξηση έφτασε το 15,58%, ωστόσο το κενό με τα προ κρίσης επίπεδα παραμένει μεγάλο. Για τους περισσότερους συνταξιούχους, η βελτίωση αυτή αποδείχθηκε περισσότερο λογιστική παρά ουσιαστική.

Το μέλλον, σύμφωνα με τις μακροπρόθεσμες μελέτες, προδιαγράφεται ακόμη πιο δύσκολο. Εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα κατατάσσουν την Ελλάδα στις χώρες με τη μεγαλύτερη αναμενόμενη μείωση συντάξεων έως το 2070. Η συνολική υποχώρηση εκτιμάται στο 17%.

Οι λόγοι είναι δύο και δομικοί. Ο πρώτος αφορά τους μειωμένους συντελεστές αναπλήρωσης που θεσπίστηκαν με τους νόμους 4387/2016 και 4670/2020, σε σύγκριση με το παρελθόν, όταν με 40 έτη ασφάλισης ο συντελεστής έφτανε το 50%. Ο δεύτερος σχετίζεται με την αλλαγή στον τρόπο υπολογισμού των συντάξιμων αποδοχών, από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας στον μέσο όρο ολόκληρου του εργασιακού βίου.

Την ίδια στιγμή, η συνολική συνταξιοδοτική δαπάνη στη χώρα αναμένεται να μειωθεί από 14,5% του ΑΕΠ το 2022 στο 12% το 2070, τη στιγμή που στον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης προβλέπεται ελαφρά αύξηση.

Από 1ης Ιανουαρίου 2026, οι κύριες συντάξεις αυξήθηκαν κατά 2,4%, μαζί με την εθνική σύνταξη. Έτσι, με 20 έτη ασφάλισης, η εθνική σύνταξη διαμορφώνεται στα 446,87 ευρώ μεικτά, ενώ με 15 έτη φτάνει τα 402,18 ευρώ. Τα ποσά αυτά επηρεάζουν και δέκα ειδικές κατηγορίες συντάξεων, όπως αναπηρίας, χηρείας, ανασφάλιστων υπερηλίκων, προσωρινές και μειωμένες συντάξεις.

Όπως επισημαίνει η ΕΝΥΠΕΚΚ, οι προσαρμογές αυτές δεν αναιρούν τη συνολική εικόνα συρρίκνωσης των συνταξιοδοτικών παροχών, αλλά απλώς περιορίζουν μερικώς τις απώλειες.

Ανακοινώθηκε για συντάξεις: Ο κρυφός κόφτης στις αυξήσεις

Αυτός είναι και ο λόγος που οι συνταξιούχοι ζήτησαν την αλλαγή του μαθηματικού τύπου για την αύξηση των συντάξεων στη συνάντηση που είχαν με την ηγεσία του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης.

Ο «κρυφός» κόφτης προβλέφθηκε στον νόμο 4387/2016 (νόμος Κατρούγκαλου) και πρακτικά δεν επιτρέπει ποτέ να δοθούν αυξήσεις συντάξεων πάνω από τον εκάστοτε επίσημο πληθωρισμό. Οι αυξήσεις που δόθηκαν στις συντάξεις από το 2023 και μετά, που ξεπάγωσαν οι αναπροσαρμογές των αποδοχών των συνταξιούχων, δηλαδή για τα έτη 2023, 2024, 2025 και 2026, είναι σωρευτικά 15,55% και κινούνται κάτω από το ύψος του πληθωρισμού που για τα παραπάνω έτη ήταν σωρευτικά στο 19,3%. Αν δεν υπήρχε ο κόφτης, τότε οι συνταξιούχοι θα είχαν τουλάχιστον μια έξτρα αύξηση σχεδόν κατά 4%.

Υπολογισμός

Ο μαθηματικός τύπος υπολογίζει την αύξηση των συντάξεων με βάση το ήμισυ του αθροίσματος του ποσοστού του πληθωρισμού και του ποσοστού της ανάπτυξης του προηγούμενου έτους. Ουσιαστικά το άθροισμα διαιρείται διά του 2 και έτσι προκύπτει η αύξηση. Για το 2026 η αύξηση είναι 2,4% με βάση πληθωρισμό 2,6% και ανάπτυξη 2,2% για το 2025, οπότε το άθροισμα των δυο μεγεθών βγαίνει 4,8% και το ήμισυ αυτού είναι 2,4%.

Ο κόφτης έρχεται αφού καθοριστεί η αύξηση, καθώς η σχετική διάταξη λέει ότι σε κάθε περίπτωση το ποσοστό της αύξησης δεν μπορεί να υπερβαίνει τον πληθωρισμό. Την αλλαγή του μαθηματικού τύπου που περιλαμβάνει τον κόφτη στις αυξήσεις ζήτησαν οι πρόεδροι 10 συνταξιουχικών οργανώσεων στη συνάντηση που είχαν την περασμένη Δευτέρα στο υπουργείο Εργασίας με την αρμόδια υπουργό Νίκη Κεραμέως. Ωστόσο η ηγεσία του υπουργείου δεν θέλησε να δεσμευτεί για κάποια αλλαγή, αν και το αίτημα είναι απολύτως ρεαλιστικό, καθώς ο κανόνας στις ονομαστικές αυξήσεις είναι ότι πάντα πρέπει να κινούνται τουλάχιστον πάνω από τον πληθωρισμό.

Αναδρομικά και προσωπική διαφορά στην ατζέντα της συζήτησης

Στην ατζέντα της συζήτησης υπήρχαν και τα αναδρομικά, με αίτημα από την πλευρά των συνταξιούχων να τα πληρωθούν όλοι, δηλαδή και αυτοί που δεν κατέθεσαν αγωγές. Σημειώνεται ότι περίπου 370.000 συνταξιούχοι έχουν καταθέσει προσφυγές και σχεδόν 800.000 είναι χωρίς προσφυγές, έχοντας τις ίδιες αντισυνταγματικές περικοπές με όσους πρόλαβαν και άσκησαν αγωγές κατά του ΕΦΚΑ για να τις διεκδικήσουν στα δικαστήρια.

Στο αίτημα αυτό το υπουργείο έδωσε μία ανάλυση του κόστους λέγοντας ότι η πληρωμή σε όλους τους συνταξιούχους των αναδρομικών που προέρχονται από αντισυνταγματικές περικοπές επικουρικών συντάξεων και Δώρων κύριων συντάξεων ανέρχεται στα 2,4 δισ. ευρώ και δεν το αντέχει δημοσιονομικά ο προϋπολογισμός. Η πληρωμή θα μπορούσε να γίνει με αναστολή των κρατήσεων υπέρ του ΑΚΑΓΕ για μία διετία συν τους τόκους που εισπράττει ο λογαριασμός αυτός, αντιπρότειναν οι συνταξιούχοι, χωρίς να υπάρξει απάντηση.

Το τρίτο αίτημα που έθεσαν αφορούσε την προσωπική διαφορά και τον συνυπολογισμό της στις αυξήσεις που καταβάλλονται στην εθνική και ανταποδοτική σύνταξη. Εδώ η απάντηση ήταν ότι η προσωπική διαφορά θα συνεχίσει να καταβάλλεται εφ’ όρου ζωής ως ξεχωριστό ποσό, χωρίς να παίρνει αυξήσεις και έμεινε ανοιχτό το ενδεχόμενο να εξαιρεθεί από τις φορολογικές κρατήσεις.

Πηγή: Εφημερίδα «Ελεύθερος Τύπος»

Δυστυχώς: Μόλις ανακοινώθηκε 6 χρόνια μετά την πανδημία του κορονοϊού

Η πανδημία της COVID-19 δεν υπήρξε απλώς μια παγκόσμια υγειονομική κρίση. Αποτέλεσε ένα σημείο καμπής που αποκάλυψε τις αντοχές αλλά και τις αδυναμίες των σύγχρονων κοινωνιών. Έξι χρόνια μετά την επίσημη κήρυξή της από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, ο κόσμος προσπαθεί ακόμη να αποτιμήσει το πραγματικό της αποτύπωμα — όχι μόνο σε ανθρώπινες ζωές, αλλά και σε επίπεδο πολιτικής, επιστήμης και κοινωνικής συνοχής. Το πιο ανησυχητικό, ωστόσο, δεν είναι όσα συνέβησαν, αλλά όσα φαίνεται πως έρχονται: οι ειδικοί προειδοποιούν ότι οι πανδημίες δεν ανήκουν στο παρελθόν, αλλά αποτελούν ένα ολοένα και πιθανότερο μέλλον.

Τον Μάρτιο του 2020, ο γενικός διευθυντής του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας κήρυξε την πανδημία COVID-19, εκφράζοντας βαθιά ανησυχία «τόσο για τα ανησυχητικά επίπεδα εξάπλωσης και σοβαρότητας όσο και για τα ανησυχητικά επίπεδα αδράνειας». Έξι χρόνια μετά την εμφάνιση του ιού, η ασθένεια έχει στοιχίσει τη ζωή σε περισσότερους από 7 εκατομμύρια ανθρώπους, σύμφωνα με δεδομένα που παρακολουθεί η KFF, ένας ανεξάρτητος οργανισμός έρευνας υγείας. Παράλληλα, εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι ζουν με μακροχρόνια COVID, μια σύνθετη και χρόνια πάθηση.

Πιθανή κατά περίπου 30% μια πανδημία τύπου Covid την επόμενη δεκαετία
Αν και η πανδημία του κορωνοϊού θεωρείται ότι έχει πλέον υποχωρήσει, οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι τα δεδομένα δείχνουν αύξηση της πιθανότητας εμφάνισης αντίστοιχων κρίσεων στο μέλλον — και μάλιστα συχνότερα απ’ ό,τι στο παρελθόν. «Θα έχουμε περισσότερες πανδημίες», δήλωσε η επιδημιολόγος Τζένιφερ Νούτσο, επισημαίνοντας ότι τόσο η πιθανότητα όσο και η συχνότητα εμφάνισής τους αυξάνονται. Εδώ και χρόνια, η επιστημονική κοινότητα τονίζει ότι οι πανδημίες είναι αναπόφευκτες.

Οι έρευνες των τελευταίων ετών είναι ιδιαίτερα ανησυχητικές: εκτιμάται ότι η πιθανότητα εμφάνισης νέας πανδημίας μέσα στην επόμενη δεκαετία φτάνει το 28%, ενώ για το σύνολο της ζωής ενός ανθρώπου αγγίζει το 38%. Την ίδια στιγμή, ανεξάρτητες μελέτες εξετάζουν την ετοιμότητα των κρατών παγκοσμίως, σε μια περίοδο που χαρακτηρίζεται από περικοπές στη χρηματοδότηση της υγείας, μεταβολές πολιτικής και συνεχή εξάπλωση της παραπληροφόρησης.

Πώς η πολιτική αναδιαμορφώνει την παγκόσμια υγεία
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η δεύτερη διακυβέρνηση Τραμπ αναδιαμόρφωσε σημαντικά την προσέγγιση στην παγκόσμια υγεία. Το 2025 παρουσιάστηκε η «Πρώτη Παγκόσμια Στρατηγική Υγείας της Αμερικής», με στόχο την έγκαιρη ανίχνευση και τον περιορισμό επιδημιών. Ωστόσο, το Κέντρο για την Παγκόσμια Ανάπτυξη, αν και αναγνώρισε τη δέσμευση, χαρακτήρισε τις ευρύτερες περικοπές «καταστροφικές». Την ίδια χρονιά, η κυβέρνηση προχώρησε στη διάλυση της USAID, υποστηρίζοντας ότι σημαντικό μέρος της χρηματοδότησής της δεν εξυπηρετούσε τα «βασικά εθνικά συμφέροντα». Το 2026, οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν και την αποχώρησή τους από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, έπειτα από σχεδόν 78 χρόνια συμμετοχής, επικαλούμενες τις «αποτυχίες του οργανισμού κατά τη διάρκεια της πανδημίας του κορωνοϊού». Την ώρα που οι ΗΠΑ επανακαθορίζουν τις προτεραιότητές τους, άλλες χώρες —σε συνεργασία με τον ΠΟΥ— επενδύουν σε μηχανισμούς πρόληψης. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η δημιουργία Ταμείου για Πανδημίες που στηρίζει 98 χώρες, η ενίσχυση δικτύων επιτήρησης παθογόνων και η σύσταση παγκόσμιων ομάδων άμεσης απόκρισης.

Η μετατόπιση πόρων προς την άμυνα
Παρά τις πρωτοβουλίες αυτές, παρατηρείται μια ευρύτερη αλλαγή προτεραιοτήτων. Όπως επισημαίνει ο ΠΟΥ, πολλές χώρες μετατοπίζουν τη χρηματοδότηση από την υγεία προς την άμυνα και την εθνική ασφάλεια — παρότι οι πανδημίες αποτελούν και αυτές απειλή ασφάλειας. Οι ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία και η Γερμανία συγκαταλέγονται μεταξύ των χωρών που μείωσαν τις σχετικές δαπάνες το 2025, σύμφωνα με τη Διεθνή Γραμματεία Ετοιμότητας για Πανδημίες.

Η παραπληροφόρηση ως μόνιμη απειλή
Την ίδια στιγμή, η ιατρική παραπληροφόρηση παραμένει κρίσιμο εμπόδιο. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, εξαπλώθηκε ανεξέλεγκτα μέσω των κοινωνικών δικτύων και συνεχίζει να επηρεάζει τη δημόσια εμπιστοσύνη. Σύμφωνα με πρόσφατες εκθέσεις, η διστακτικότητα απέναντι στα εμβόλια και η διάδοση ψευδών πληροφοριών δυσχεραίνουν τις προσπάθειες ενίσχυσης της έρευνας και της πρόληψης. Το 2025, περίπου το 74% του παγκόσμιου πληθυσμού χρησιμοποιούσε το διαδίκτυο, σύμφωνα με τη Διεθνή Ένωση Τηλεπικοινωνιών. Ωστόσο, η άνιση πρόσβαση στην πληροφόρηση, οι περιορισμοί από κυβερνήσεις και η λειτουργία των αλγορίθμων των πλατφορμών δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου η αξιόπιστη ενημέρωση δεν είναι δεδομένη.

Η σημασία της εμπιστοσύνης και των κοινοτήτων
Ο Μάρτιος σηματοδοτεί και μια άλλη κρίσιμη επέτειο για την παγκόσμια υγεία. Το 2014, η Γουινέα ενημέρωσε τον ΠΟΥ για το ξέσπασμα του Έμπολα, που εξελίχθηκε στη μεγαλύτερη επιδημία του ιού, από το πρώτο της ξέσπασμα το 1976 , με περισσότερους από 11.000 νεκρούς. Η εμπειρία αυτή, όπως και η COVID-19, ανέδειξε τον καθοριστικό ρόλο των τοπικών κοινοτήτων. Η λοιμωξιολόγος Nahid Bhadelia επισημαίνει ότι η ουσιαστική επικοινωνία με πληθυσμούς που αισθάνονται αποκλεισμένοι είναι κρίσιμη για την πρόσβαση σε φροντίδα και την καταπολέμηση της παραπληροφόρησης. «Ήταν το ίδιο μήνυμα με τον Έμπολα, το ίδιο και με την COVID — και παραμένει το ίδιο και σήμερα», σημειώνει.

Αν κάτι δίδαξε η πανδημία, είναι ότι η προετοιμασία δεν είναι επιλογή, αλλά αναγκαιότητα. Παρά τις επιστημονικές προόδους και την εμπειρία που αποκόμισε η παγκόσμια ιατρική κοινότητα από τον κορωνοϊό, ο κόσμος φαίνεται να ισορροπεί επικίνδυνα ανάμεσα στη γνώση και στην αδράνεια. Σε ένα περιβάλλον γεωπολιτικής αστάθειας, περιορισμένων πόρων (για την υγεία) και εκτεταμένης παραπληροφόρησης, η επόμενη υγειονομική κρίση δεν θα είναι μόνο ζήτημα ιατρικής, αλλά και πολιτικής, εμπιστοσύνης και συλλογικής ευθύνης. Το ερώτημα δεν είναι αν θα έρθει, αλλά αν θα μας βρει έτοιμους, καθώς όπως όλα δείχνουν, είναι ήδη… έξω από την πόρτα.

Ειδήσεις σήμερα