Παρά τις αυξήσεις που ανακοινώθηκαν και εφαρμόστηκαν την τελευταία τετραετία, η πραγματική εικόνα των συντάξεων στην Ελλάδα παραμένει σκληρή. Χιλιάδες συνταξιούχοι συνεχίζουν να ζουν με ποσά που δεν επαρκούν ούτε για τις βασικές ανάγκες, ενώ οι απώλειες της μνημονιακής περιόδου δεν έχουν ποτέ αποκατασταθεί ουσιαστικά.
Τα πιο πρόσφατα στοιχεία αποκαλύπτουν ότι ένας στους πέντε συνταξιούχους λαμβάνει έως 470 ευρώ τον μήνα. Πρόκειται για ένα εισόδημα που τοποθετεί ένα μεγάλο κομμάτι της τρίτης ηλικίας στα όρια της φτώχειας, παρά τις αλλεπάλληλες κυβερνητικές αναφορές σε «αυξήσεις» και «βελτιώσεις».
Οι κύριες συντάξεις εξακολουθούν να υπολείπονται περίπου 20% σε σχέση με τα προ μνημονίων επίπεδα. Οι αυξήσεις που δόθηκαν την περίοδο 2023–2026, αν και υπαρκτές σε αριθμούς, δεν ήταν αρκετές για να καλύψουν το χαμένο έδαφος της δεκαετούς κρίσης. Στην πράξη, μεγάλο μέρος των αυξήσεων απορροφήθηκε από τον πληθωρισμό, τις αυξήσεις στο κόστος ζωής και τις φορολογικές επιβαρύνσεις.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του συστήματος ΗΔΙΚΑ/ΗΛΙΟΣ για τον Δεκέμβριο του 2025, το 55,2% των συνταξιούχων λαμβάνει καθαρά έως 940 ευρώ τον μήνα. Το 36,3% περιορίζεται έως τα 658 ευρώ, ενώ το 28,3% ζει με ποσά που δεν ξεπερνούν τα 564 ευρώ. Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι το 18% –σχεδόν ένας στους πέντε– επιβιώνει με έως 470 ευρώ. Ο συνολικός αριθμός των συνταξιούχων στη χώρα φτάνει τα 2.527.531 άτομα.
Ακόμη πιο δύσκολη είναι η κατάσταση στις επικουρικές συντάξεις. Οι περικοπές της περιόδου 2010–2016, που σε πολλές περιπτώσεις άγγιξαν το 60%, δεν αναπληρώθηκαν ποτέ. Αντίθετα, οι επικουρικές παρέμειναν πλήρως παγωμένες και την τετραετία 2023–2026, μένοντας εκτός του μηχανισμού αυξήσεων.
Σήμερα, το 92% των επικουρικών συντάξεων δεν ξεπερνά τα 300 ευρώ. Το μέσο ποσό διαμορφώνεται στα 221 ευρώ για σύνταξη γήρατος, στα 129 ευρώ για σύνταξη λόγω θανάτου και στα 139 ευρώ για σύνταξη αναπηρίας. Συνολικά, περισσότερες από 1,39 εκατομμύρια επικουρικές συντάξεις κινούνται σε επίπεδα που δύσκολα συμπληρώνουν το εισόδημα των δικαιούχων.
Οι αυξήσεις στις κύριες συντάξεις την περίοδο 2023–2026 διαμορφώθηκαν σε 7,78% το 2023, 3% το 2024 και 2,4% για τα έτη 2025 και 2026. Η σωρευτική αύξηση έφτασε το 15,58%, ωστόσο το κενό με τα προ κρίσης επίπεδα παραμένει μεγάλο. Για τους περισσότερους συνταξιούχους, η βελτίωση αυτή αποδείχθηκε περισσότερο λογιστική παρά ουσιαστική.
Το μέλλον, σύμφωνα με τις μακροπρόθεσμες μελέτες, προδιαγράφεται ακόμη πιο δύσκολο. Εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα κατατάσσουν την Ελλάδα στις χώρες με τη μεγαλύτερη αναμενόμενη μείωση συντάξεων έως το 2070. Η συνολική υποχώρηση εκτιμάται στο 17%.
Οι λόγοι είναι δύο και δομικοί. Ο πρώτος αφορά τους μειωμένους συντελεστές αναπλήρωσης που θεσπίστηκαν με τους νόμους 4387/2016 και 4670/2020, σε σύγκριση με το παρελθόν, όταν με 40 έτη ασφάλισης ο συντελεστής έφτανε το 50%. Ο δεύτερος σχετίζεται με την αλλαγή στον τρόπο υπολογισμού των συντάξιμων αποδοχών, από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας στον μέσο όρο ολόκληρου του εργασιακού βίου.
Την ίδια στιγμή, η συνολική συνταξιοδοτική δαπάνη στη χώρα αναμένεται να μειωθεί από 14,5% του ΑΕΠ το 2022 στο 12% το 2070, τη στιγμή που στον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης προβλέπεται ελαφρά αύξηση.
Από 1ης Ιανουαρίου 2026, οι κύριες συντάξεις αυξήθηκαν κατά 2,4%, μαζί με την εθνική σύνταξη. Έτσι, με 20 έτη ασφάλισης, η εθνική σύνταξη διαμορφώνεται στα 446,87 ευρώ μεικτά, ενώ με 15 έτη φτάνει τα 402,18 ευρώ. Τα ποσά αυτά επηρεάζουν και δέκα ειδικές κατηγορίες συντάξεων, όπως αναπηρίας, χηρείας, ανασφάλιστων υπερηλίκων, προσωρινές και μειωμένες συντάξεις.
Όπως επισημαίνει η ΕΝΥΠΕΚΚ, οι προσαρμογές αυτές δεν αναιρούν τη συνολική εικόνα συρρίκνωσης των συνταξιοδοτικών παροχών, αλλά απλώς περιορίζουν μερικώς τις απώλειες.
Προτεινόμενο Άρθρο
Αν είσαι άρρωστος, να λες κάθε μέρα αυτή την δυνατή προσευχή και ο Άγιος Αρσένιος θα σε βοηθήσει να γίνεις καλά
ΕΚΤΑΚΤΟ: Χαράς Ευαγγέλια για τους συνταξιούχους μόλις ανακοινώθηκε
Αναδρομικά από 4.000 ευρώ ως και 7.789 ευρώ, σε περίπου 20.000 συνταξιούχους χηρείας του Δημοσίου και απόστρατους, ετοιμάζει να καταβάλει ο ΕΦΚΑ. Σύμφωνα με Τα Νέα, έπειτα από απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου ανοίγει ο δρόμος για διορθώσεις και αναδρομικές αυξήσεις σε συντάξεις χηρείας του Δημοσίου που απονεμήθηκαν στο διάστημα από 13/5/2016 ως 30/4/2019.
Το δικαστήριο έκρινε ότι οι συντάξεις χηρείας που απονεμήθηκαν σε αυτό το διάστημα έπρεπε να υπολογιστούν στο 50% επί της αρχικής σύνταξης που λάμβαναν οι θανόντες σύζυγοι, ενώ ο ΕΦΚΑ τούς κατέβαλε το 50%, αφού προηγουμένως είχε επανυπολογίσει τη σύνταξη των θανόντων σε μικρότερο ποσό από την αρχική. Οι διαφορές που προκύπτουν φτάνουν ως και τα 7.800 ευρώ.
Θα πρέπει να σημειωθεί ότι την καταβολή αναδρομικών σε συντάξεις χηρείας αναγνωρίζει και ο ΕΦΚΑ, δηλώνοντας ότι θα συμμορφωθεί με σχετική απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Οι επιστροφές αφορούν συντάξεις που εκδόθηκαν μετά τον νόμο Κατρούγκαλου (4387/2016), και συγκεκριμένα για το διάστημα από τις 13 Μαΐου 2016 έως τον Μάιο του 2019.
Κατά την περίοδο αυτή, οι υπηρεσίες του ΕΦΚΑ κατέβαλαν στους επιζώντες συζύγους το 50% της σύνταξης του θανόντος, αφού προηγουμένως είχε γίνει επανυπολογισμός που μείωνε το αρχικό ποσό – κάτι που δεν προβλεπόταν ρητά από τη νομοθεσία. Στην πράξη, οι δικαιούχοι λάμβαναν το 50% μιας χαμηλότερης σύνταξης, αντί για το 50% του αρχικού ποσού που εισέπραττε ο θανών. Χήρες αποστράτων που προσέφυγαν στη Δικαιοσύνη δικαιώθηκαν, με αποτέλεσμα ο ΕΦΚΑ να αναγνωρίζει πλέον την υποχρέωση καταβολής της διαφοράς μεταξύ των ποσών που καταβλήθηκαν και εκείνων που θα έπρεπε να είχαν δοθεί.
Ο οργανισμός διευκρινίζει ότι η απόφαση σχετίζεται αποκλειστικά με περιπτώσεις θανάτου που σημειώθηκαν από την έναρξη ισχύος του Νόμου 4387/2016 έως την ψήφιση του Νόμου 4611/2019. Υπενθυμίζεται ότι με τον τελευταίο νόμο το ποσοστό της σύνταξης χηρείας αυξήθηκε από 50% σε 70% της σύνταξης του θανόντος, χωρίς όμως αναδρομική ισχύ.
Ο ΕΦΚΑ τονίζει ότι εφαρμόζει το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο για όλες τις περιπτώσεις μεταβίβασης συντάξεων λόγω θανάτου, βάσει των ενιαίων κανόνων που καθιέρωσαν οι Νόμοι 4387/2016 και 4611/2019. Νέος γύρος πληρωμών Την ίδια ώρα, κατά το επόμενο διάστημα αναμένεται νέος γύρος πληρωμών που αφορά περίπου 37.000 συνταξιούχους. Τα ποσά προκύπτουν από εκκρεμείς επανυπολογισμούς κύριων συντάξεων αλλά και διορθώσεις λαθών σε επικουρικές.
Τα αναδρομικά καλύπτουν το διάστημα από την 1η Ιανουαρίου 2019 έως και τον μήνα κατά τον οποίο διορθώθηκαν οι συντάξεις με πρόσθετες αυξήσεις. Σε περιπτώσεις όπου εντοπίζονται μεγάλες αποκλίσεις και πολυετής αναδρομική ισχύς, τα ποσά μπορεί να φτάσουν ακόμη και τα 10.000 ευρώ. Αναδρομικά θα λάβουν επίσης συνταξιούχοι στους οποίους ο αρχικός επανυπολογισμός της σύνταξης είχε γίνει λανθασμένα, καθώς δεν είχαν ληφθεί υπόψη τα πλήρη στοιχεία της συνταξιοδοτικής απόφασης, όπως ο πραγματικός χρόνος ασφάλισης και οι συντάξιμες αποδοχές.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό των υπηρεσιών, ο κύκλος των πληρωμών των αναδρομικών αναμένεται να ολοκληρωθεί έως τις γιορτές του Πάσχα. Την ίδια ώρα, την καταβολή αναδρομικών έως 4.000 ευρώ για το 11μηνο μεταξύ 11 Ιουνίου 2015 και 12 Μαΐου 2016 εξακολουθεί να αναμένει ένα ποσοστό συνταξιούχων που κερδίζει στα δικαστήρια.
Ωστόσο, καταγράφονται σημαντικές γραφειοκρατικές καθυστερήσεις. Τα ποσά αυτά αφορούν κυρίως περικοπές σε κύριες και επικουρικές συντάξεις καθώς και στα δώρα, σύμφωνα με την απόφαση της Ολομέλειας του ΣτΕ του 2020. Τα αναδρομικά δικαιούνται περίπου 370.000 συνταξιούχοι που είχαν προσφύγει στη Δικαιοσύνη και κερδίζουν στα πρωτοδικεία, αφού ο ΕΦΚΑ δεν ασκεί εφέσεις. Εκτός διεκδικήσεων έμειναν οριστικά συνταξιούχοι που δεν κατέθεσαν προσφυγές.
Οι συνταξιούχοι που κατέθεσαν προσφυγές παίρνουν τα αναδρομικά με τόκους ως και 7 ετών. Οι τόκοι μπορεί να φτάσουν ή και να ξεπεράσουν τα 1.000 ευρώ ανάλογα με το ύψος των αναδρομικών, καθώς υπολογίζονται από την ημερομηνία κατάθεσης της αγωγής μέχρι την ημερομηνία εξόφλησης.
Τέλος, αναδρομικές αυξήσεις αναμένεται να δουν περίπου 5.500 απόστρατοι των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας που λαμβάνουν ειδικές συντάξεις παθόντων εν υπηρεσία. Η αύξηση υπολογίζεται περίπου στα 118 έως 120 ευρώ μηνιαίως και αφορά δικαιούχους ειδικών κατηγοριών συντάξεων.\
- Αν είσαι άρρωστος, να λες κάθε μέρα αυτή την δυνατή προσευχή και ο Άγιος Αρσένιος θα σε βοηθήσει να γίνεις καλά
- Έφυγε με 90.000 ευρώ – Ιδού η 14η ερώτηση με την οποία έκανε τον σταυρό του στον «Εκατομμυριούχο»
- Ο κακός χαμός με τη Σοφία Μητσοτάκη – Τελικά είναι AI το boarding pass που δημοσίευσε; Τι λένε οι ειδικοί
- Κόρη πασίγνωστου ηθοποιού έγινε μοναχή – Το νέο όνομα της και η μοναδική φορά που την είδαμε
