Η δημόσια ρήξη ανάμεσα στην Άννα Βίσση και τον Νίκο Καρβέλα δημιουργεί πλέον ένα ερώτημα που ξεπερνά την προσωπική τους σχέση: Θα μπορούσε ο γνωστός συνθέτης να φτάσει στο σημείο να απαγορεύσει στη Βίσση να ερμηνεύει ζωντανά τα τραγούδια που έχει γράψει; Το ενδεχόμενο θα είχε τεράστια σημασία για την καλλιτεχνική πορεία της τραγουδίστριας, καθώς ένα πολύ μεγάλο μέρος του ρεπερτορίου που έχει ταυτιστεί με τη φωνή και την καριέρα της φέρει την υπογραφή του Νίκου Καρβέλα. Η απάντηση, ωστόσο, δεν είναι ένα απλό «ναι» ή «όχι».
Τι μπορεί να κάνει ο Καρβέλας και πότε θα μπορούσε να μπλοκάρει τραγούδια
Η νέα σύγκρουση των δύο καλλιτεχνών ξέσπασε με αφορμή τη μεγάλη συναυλία της Άννας Βίσση στο ΟΑΚΑ και πλέον έχει πάρει δημόσιες διαστάσεις. Η Βίσση υποστήριξε, μεταξύ άλλων, ότι ο Καρβέλας απαίτησε 1,5 εκατ. ευρώ τρία 24ωρα πριν από τη συναυλία και ότι απείλησε να χρησιμοποιήσει «κάθε μέσο» για να εμποδίσει τη διεξαγωγή της εάν δεν λάμβανε τα χρήματα. Πρόκειται για ισχυρισμούς της ίδιας, τους οποίους διατύπωσε στη δημόσια απάντησή της. Από εκεί προκύπτει και το μεγάλο ερώτημα: τι θα συνέβαινε εάν η διαφωνία περνούσε πλέον καθαρά στο πεδίο των πνευματικών δικαιωμάτων;
Ο ελληνικός νόμος αναγνωρίζει στον δημιουργό περιουσιακό δικαίωμα πάνω στο έργο του και σε αυτό περιλαμβάνεται η εξουσία της δημόσιας εκτέλεσης. Με απλά λόγια, το γεγονός ότι ένα τραγούδι έχει ερμηνευτεί και ηχογραφηθεί από έναν τραγουδιστή δεν σημαίνει αυτομάτως ότι ο ερμηνευτής έχει αποκτήσει και τα πνευματικά δικαιώματα του συνθέτη ή του στιχουργού. Ο Ν. 2121/1993 προβλέπει μάλιστα ότι όταν πρόκειται να πραγματοποιηθεί δημόσια εκτέλεση μουσικού έργου χωρίς την απαιτούμενη άδεια, υπάρχουν μηχανισμοί για την παρεμπόδισή της. Ο Οργανισμός Πνευματικής Ιδιοκτησίας αναφέρει ότι, εφόσον συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις, μπορεί να ζητηθεί ακόμη και η απαγόρευση της δημόσιας εκτέλεσης. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι ο Νίκος Καρβέλας θα μπορούσε απλώς με μία δημόσια ανακοίνωση να πει «από αύριο η Άννα Βίσση δεν τραγουδά κανένα τραγούδι μου» και η υπόθεση να έχει τελειώσει.
Το κρίσιμο ζήτημα είναι ποιος έχει σήμερα τη διαχείριση των συγκεκριμένων δικαιωμάτων και με ποιους όρους. Οι δημιουργοί μπορούν να αναθέτουν τη διαχείριση των περιουσιακών τους δικαιωμάτων σε Οργανισμούς Συλλογικής Διαχείρισης. Αυτοί είναι που χορηγούν άδειες δημόσιας εκτέλεσης για το ρεπερτόριο που εκπροσωπούν και εισπράττουν τις σχετικές αμοιβές. Για παράδειγμα, η ΕΔΕΜ εξηγεί ότι η άδεια δημόσιας εκτέλεσης που χορηγεί καλύπτει και ζωντανές εμφανίσεις για το ρεπερτόριο που εκπροσωπεί. Επομένως, για να γνωρίζει κανείς εάν ο Καρβέλας μπορεί σήμερα να σταματήσει συγκεκριμένες εκτελέσεις τραγουδιών του από τη Βίσση, θα πρέπει πρώτα να γνωρίζει το ακριβές συμβατικό καθεστώς των έργων του: ποιος οργανισμός ή ποιο πρόσωπο διαχειρίζεται την εξουσία δημόσιας εκτέλεσης, ποιες άδειες έχουν ήδη δοθεί, τη διάρκειά τους και εάν υπάρχουν συνδημιουργοί.
Υπάρχει ακόμη μία σημαντική λεπτομέρεια. Ο νόμος για τη συλλογική διαχείριση επιτρέπει σε έναν δικαιούχο, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να ανακαλέσει από έναν οργανισμό δικαιώματα, κατηγορίες εξουσιών ή συγκεκριμένα είδη έργων που του είχε αναθέσει. Αυτό όμως δεν γίνεται κατ’ ανάγκη από τη μία στιγμή στην άλλη: προβλέπεται έγγραφη προειδοποίηση τριών μηνών, ενώ άδειες που είχαν χορηγηθεί πριν από την καταγγελία συνεχίζουν να ισχύουν μέχρι τη λήξη τους. Αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό στην περίπτωση Βίσση – Καρβέλα. Ακόμη και αν ο δημιουργός αποφάσιζε να επιδιώξει πλήρη έλεγχο της μελλοντικής δημόσιας εκτέλεσης των έργων του, θα έπρεπε να εξεταστούν μία προς μία οι υφιστάμενες αναθέσεις και άδειες. Δεν προκύπτει από τα δημόσια διαθέσιμα στοιχεία ότι έχει ήδη επιβληθεί μια γενική απαγόρευση στη Βίσση.
Προτεινόμενο Άρθρο
«Θυελλώδης» προφητεία Αγίου Παΐσιου: «Αυτός είναι ο ηγέτης που θα λυτρώσει τους Έλληνες και τη χώρα»
Και τι θα γινόταν εάν τελικά υπήρχε νομικά έγκυρη απαγόρευση για συγκεκριμένα έργα; Τότε το πρόβλημα για την Άννα Βίσση θα ήταν μεγάλο κυρίως στις ζωντανές εμφανίσεις της. Η τραγουδίστρια έχει συνδέσει επί δεκαετίες το όνομά της με δημιουργίες του Νίκου Καρβέλα και πολλά από τα τραγούδια που αποτελούν βασικούς σταθμούς της καριέρας της προέρχονται από αυτή τη συνεργασία. Σε ένα τέτοιο σενάριο θα χρειαζόταν ουσιαστικά ανασχεδιασμός του live ρεπερτορίου της: μεγαλύτερη αξιοποίηση τραγουδιών άλλων δημιουργών, πιθανή ενίσχυση νεότερου υλικού και διαφορετική δομή στις συναυλίες και στις εμφανίσεις της.
Θα πρέπει, πάντως, να γίνει και μία ακόμη διάκριση. Άλλο είναι η ζωντανή δημόσια εκτέλεση ενός τραγουδιού και άλλο οι παλιές ηχογραφήσεις που έχουν ήδη κυκλοφορήσει. Τα δικαιώματα σε μία ηχογράφηση είναι πολυεπίπεδα και περιλαμβάνουν διαφορετικούς δικαιούχους και συμβάσεις. Συνεπώς, μια διαμάχη για τη μελλοντική δημόσια εκτέλεση δεν σημαίνει αυτομάτως ότι εξαφανίζονται από την αγορά, το ραδιόφωνο ή τις ψηφιακές πλατφόρμες όλες οι παλιές ηχογραφήσεις της Βίσση. Υπάρχει επίσης το ηθικό δικαίωμα του δημιουργού. Ο νόμος παρέχει στον δημιουργό, μεταξύ άλλων, εξουσίες σχετικά με την πατρότητα και την ακεραιότητα του έργου του, όπως την αντίδραση σε παραμόρφωση ή τροποποίηση του έργου και σε ορισμένες προσβολές που συνδέονται με τις συνθήκες παρουσίασής του.
Για αυτό και μια πιθανή δικαστική σύγκρουση Βίσση – Καρβέλα γύρω από τα τραγούδια δεν θα κρινόταν απλώς από το ποιος τα έκανε διάσημα ή με ποιον έχει ταυτιστεί το κοινό. Θα κρινόταν από τα πνευματικά δικαιώματα, τις συμβάσεις, τις αναθέσεις σε οργανισμούς συλλογικής διαχείρισης, τις ήδη χορηγημένες άδειες και τα δικαιώματα κάθε συνδημιουργού. Το βέβαιο είναι ότι, εάν η σημερινή προσωπική και οικονομική σύγκρουση περάσει επίσημα και στο επίπεδο του ρεπερτορίου, τότε θα ανοίξει ένα πολύ πιο σύνθετο κεφάλαιο στη σχέση των δύο καλλιτεχνών. Διότι η Βίσση και ο Καρβέλας δεν μοιράζονται απλώς μια προσωπική ιστορία δεκαετιών. Μοιράζονται ένα τεράστιο κομμάτι της σύγχρονης ελληνικής ποπ δισκογραφίας.
- «Θυελλώδης» προφητεία Αγίου Παΐσιου: «Αυτός είναι ο ηγέτης που θα λυτρώσει τους Έλληνες και τη χώρα»
- “Μου έμεινε μόνο το” ΦΡΙΚΗ Έτσι έμαθε η Κατερίνα Στικούδη ότι πέθανε ο πατέρας της
- ΜΑΘΕΥΤΗΚΕ ΓΙΑ ΚΑΡΒΕΛΑ – ΒΙΣΣΗ: ΠΟΙΟΣ ΤΟΥΣ ΕΒΑΛΕ ΝΑ ΤΣΑΚΩΘΟΥΝ, ΣΟΚ
- ΜΑΘΕΥΤΗΚΕ: ΑΥΤΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΓΝΩΣΤΟΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΗΣ ΠΟΥ ΜΗΝΥΕΙ ΤΗ ΓΑΚΑ ΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΦΑΙΡΕΣΗ
