Του Χάρη Φλουδόπουλου
Αντιμέτωπα με ένα νέο κύμα ισχυρών ανατιμήσεων στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος βρίσκονται εκατομμύρια ελληνικά νοικοκυριά, καθώς οι τιμές των πράσινων τιμολογίων για τον Νοέμβριο καταγράφουν αυξήσεις που σε ορισμένες περιπτώσεις φτάνουν ακόμη και το 76%. Η εκτίναξη των χρεώσεων, σε συνδυασμό με τις δυσοίωνες προβλέψεις για την πορεία της χονδρεμπορικής αγοράς τους επόμενους μήνες, επαναφέρει μνήμες από την ενεργειακή κρίση του 2022 και καθιστά πλέον τα σταθερά μπλε τιμολόγια τη βασική διέξοδο για όσους καταναλωτές επιδιώκουν να προστατευθούν από τις συνεχείς ανατιμήσεις.
Η εικόνα που διαμορφώνεται στην αγορά είναι ιδιαίτερα ανησυχητική. Ο μέσος όρος των πράσινων τιμολογίων αυξάνεται κατά περίπου 33% και προσεγγίζει τα 28 λεπτά ανά κιλοβατώρα, ενώ πληθαίνουν οι πάροχοι που ανακοινώνουν χρεώσεις άνω των 30 λεπτών. Πρόκειται για τον πέμπτο συνεχόμενο μήνα αυξήσεων, με τη σωρευτική άνοδο από τον Ιούλιο να πλησιάζει πλέον το 60%.
Το νέο κύμα ανατιμήσεων αφορά άμεσα περισσότερα από 3 εκατομμύρια νοικοκυριά που εξακολουθούν να βρίσκονται στα πράσινα τιμολόγια, χωρίς μέχρι στιγμής να υπάρχει κάποιος μηχανισμός επιδότησης που θα μπορούσε να περιορίσει τις επιβαρύνσεις.
Οι αυξήσεις ανά πάροχο
Ενδεικτική της κατάστασης είναι η εικόνα των τιμολογίων που ανακοίνωσαν οι μεγαλύτεροι προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας.
Η ΔΕΗ διατήρησε σχετικά περιορισμένη την αύξηση στο πράσινο τιμολόγιο Γ1/Γ1Ν για την πρώτη κλίμακα κατανάλωσης έως 200 κιλοβατώρες, με τη χρέωση να διαμορφώνεται στα 16,9 λεπτά ανά κιλοβατώρα, από 15,9 λεπτά τον Οκτώβριο, σημειώνοντας αύξηση 6,3%. Ωστόσο, για την κατανάλωση πάνω από τις 200 κιλοβατώρες, η τιμή αυξάνεται κατά 29%, φτάνοντας στα 28,44 λεπτά από 21,99 λεπτά τον προηγούμενο μήνα.
Σημαντικά μεγαλύτερες είναι οι αυξήσεις στους υπόλοιπους προμηθευτές. Η Protergia ανακοίνωσε για το πράσινο τιμολόγιο Value Special χρέωση 26,4 λεπτών ανά κιλοβατώρα, έναντι 18,4 λεπτών τον Οκτώβριο, δηλαδή αύξηση 43%.
Ακόμη μεγαλύτερη είναι η ανατίμηση στο πράσινο τιμολόγιο ΗΡΩΝ Basic Home, το οποίο από τα 14,76 λεπτά ανά κιλοβατώρα, επίπεδο στο οποίο είχε παραμείνει για αρκετούς μήνες, εκτοξεύεται στα 25,95 λεπτά, καταγράφοντας αύξηση 76%.
Αντίστοιχα, η NRG αυξάνει τη χρέωση από τα 25,9 στα 33,4 λεπτά ανά κιλοβατώρα, δηλαδή κατά 29%, ενώ η Volton διαμορφώνει το πράσινο τιμολόγιό της στα 36,22 λεπτά, από 27,36 λεπτά τον Οκτώβριο, με αύξηση 32%.
Οι νέες χρεώσεις αποτυπώνουν τη σημαντική επιδείνωση των συνθηκών στην αγορά, καθώς σε αρκετές περιπτώσεις οι αυξήσεις στη λιανική είναι αισθητά μεγαλύτερες από την άνοδο της χονδρεμπορικής τιμής.
Γιατί οι αυξήσεις ξεπερνούν την άνοδο της χονδρικής
Η μέση χονδρεμπορική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας τον Οκτώβριο διαμορφώθηκε κοντά στα 197 ευρώ ανά μεγαβατώρα, έναντι 157 ευρώ τον Σεπτέμβριο, καταγράφοντας αύξηση περίπου 25%.
Ωστόσο, οι ανατιμήσεις στα πράσινα τιμολόγια αρκετών προμηθευτών ξεπερνούν το 30% και σε ορισμένες περιπτώσεις το 40%, φτάνοντας ακόμη και το 76%.
Η εξήγηση βρίσκεται σε μεγάλο βαθμό στην εμπορική πολιτική που ακολούθησαν οι εταιρείες τους προηγούμενους μήνες. Αρκετοί πάροχοι είχαν επιλέξει να διατηρήσουν τις χρεώσεις τους σε ιδιαίτερα ανταγωνιστικά επίπεδα, απορροφώντας σημαντικό μέρος της αύξησης του κόστους προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας.
Η πρακτική αυτή, που στόχευε στη διατήρηση και την προσέλκυση πελατών, φαίνεται ότι πλέον δεν μπορεί να συνεχιστεί με την ίδια ένταση. Η εκτίναξη της χονδρικής, σε συνδυασμό με την προοπτική διατήρησης των υψηλών τιμών κατά τη διάρκεια του χειμώνα, περιορίζει δραστικά τα περιθώρια απορρόφησης των αυξήσεων.
Έτσι, οι προμηθευτές που είχαν συγκρατήσει περισσότερο τις τιμές τους το προηγούμενο διάστημα εμφανίζουν τώρα τις μεγαλύτερες αναπροσαρμογές.
Η απάντηση της ΔΕΗ με το μπλε στα 13 λεπτά
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ιδιαίτερη σημασία αποκτά η κίνηση της ΔΕΗ να παρατείνει για ακόμη έναν μήνα τη διάθεση του σταθερού μπλε τιμολογίου myHome Online, με τιμή 13 λεπτά ανά κιλοβατώρα και μηνιαίο πάγιο 5 ευρώ.
Παρότι η νέα τιμή είναι αυξημένη σε σχέση με τα 11,5 λεπτά που ίσχυαν για τις νέες συμβάσεις κατά το δίμηνο Σεπτεμβρίου – Οκτωβρίου, το προϊόν εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις πλέον ανταγωνιστικές επιλογές της αγοράς.
Η διαφορά με τα πράσινα τιμολόγια είναι πλέον εντυπωσιακή. Ένας καταναλωτής που επιλέγει σταθερή χρέωση 13 λεπτών ανά κιλοβατώρα εξασφαλίζει τιμή ενέργειας περίπου στο μισό από αυτήν που προσφέρουν αρκετά πράσινα τιμολόγια για τον Νοέμβριο.
Προτεινόμενο Άρθρο
ΡΕΥΜΑ: ΕΚΤΑΚΤΗ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΓΙΑ ΟΣΟΥΣ ΕΧΟΥΝ ΠΑΡΟΧΟ ΔΕΗ
Για παράδειγμα, σε μηνιαία κατανάλωση 400 κιλοβατωρών, η χρέωση ενέργειας με τιμή 13 λεπτών διαμορφώνεται στα 52 ευρώ, έναντι 105,60 ευρώ με χρέωση 26,4 λεπτών ανά κιλοβατώρα. Η διαφορά φτάνει τα 53,60 ευρώ τον μήνα μόνο από την ανταγωνιστική χρέωση ενέργειας, χωρίς να συνυπολογίζονται πάγια, ρυθμιζόμενες χρεώσεις και λοιπές επιβαρύνσεις.
Η επιλογή σταθερού τιμολογίου προσφέρει επιπλέον προβλεψιμότητα, καθώς ο καταναλωτής γνωρίζει εκ των προτέρων τη χρέωση της κιλοβατώρας για τη διάρκεια της σύμβασης, ανεξάρτητα από τις διακυμάνσεις της χονδρεμπορικής αγοράς.
Βεβαίως, πριν από την αλλαγή προγράμματος απαιτείται σύγκριση του συνολικού κόστους, των παγίων και των συμβατικών όρων, ιδιαίτερα όσον αφορά τυχόν χρεώσεις πρόωρης αποχώρησης.
Νέο ρεκόρ στη χονδρική – Δυσοίωνες προβλέψεις για τον χειμώνα
Το μεγαλύτερο πρόβλημα για την αγορά είναι ότι οι αυξήσεις του Νοεμβρίου ενδέχεται να μην αποτελούν το τέλος της ανοδικής πορείας.
Η χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας ξεκινά τον μήνα με νέο ρεκόρ έτους, καθώς για σήμερα, Δευτέρα 2 Νοεμβρίου, η μέση τιμή στην ελληνική αγορά διαμορφώνεται στα 313 ευρώ ανά μεγαβατώρα, ξεπερνώντας για πρώτη φορά φέτος το όριο των 300 ευρώ.
Η ελάχιστη ωριαία τιμή βρίσκεται στα 218 ευρώ ανά μεγαβατώρα και η μέγιστη στα 404 ευρώ, γεγονός που αποτυπώνει την ένταση των πιέσεων σε όλη τη διάρκεια της ημέρας.
Καθοριστικό ρόλο παίζει η αυξημένη συμμετοχή του φυσικού αερίου στο μείγμα ηλεκτροπαραγωγής, η οποία φτάνει περίπου το 49%, έναντι 35,21% των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η περιορισμένη παραγωγή από φωτοβολταϊκά και αιολικά στερεί από την αγορά τις χαμηλές μεσημβρινές τιμές που σε άλλες περιόδους λειτουργούσαν ως αντίβαρο στις ακριβότερες βραδινές ώρες.
Ταυτόχρονα, οι διεθνείς τιμές του φυσικού αερίου παραμένουν σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα, με τα προθεσμιακά συμβόλαια να προσεγγίζουν ή και να ξεπερνούν τα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα για τους χειμερινούς μήνες.
Αντίστοιχα, τα προθεσμιακά συμβόλαια ηλεκτρικής ενέργειας για την ελληνική αγορά υποδεικνύουν τιμές της τάξης των 260-270 ευρώ ανά μεγαβατώρα για τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο, επίπεδα υπερδιπλάσια σε σχέση με τις αντίστοιχες τιμές του προηγούμενου έτους.
Το ακριβό φυσικό αέριο, η περιορισμένη υδροηλεκτρική και πυρηνική παραγωγή στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και το υψηλό κόστος των δικαιωμάτων εκπομπών CO₂ δημιουργούν ένα ιδιαίτερα δυσμενές περιβάλλον για την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.
Το δίλημμα της κυβέρνησης για τις επιδοτήσεις
Η εκτίναξη των τιμολογίων δημιουργεί πλέον και ισχυρή πολιτική πίεση, καθώς επανέρχεται το ερώτημα της κρατικής παρέμβασης για την προστασία των καταναλωτών.
Οι νέες χρεώσεις υπερβαίνουν κατά πολύ το επίπεδο των 16 λεπτών ανά κιλοβατώρα, πάνω από το οποίο κατά την προηγούμενη ενεργειακή κρίση είχε ενεργοποιηθεί ο μηχανισμός οριζόντιων επιδοτήσεων.
Ωστόσο, στην παρούσα φάση δεν φαίνεται να υπάρχει αντίστοιχος σχεδιασμός, καθώς οι διαθέσιμοι δημοσιονομικοί πόροι είναι περιορισμένοι. Σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, δεν έχουν εξασφαλιστεί τα απαιτούμενα κονδύλια ούτε από τον κρατικό προϋπολογισμό ούτε από το Ταμείο Ενεργειακής Μετάβασης.
Παράλληλα, η κυβέρνηση επιδιώκει μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία σε ευρωπαϊκό επίπεδο, προκειμένου να αποκτήσει τη δυνατότητα λήψης έκτακτων μέτρων στήριξης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Κρίσιμος σταθμός θεωρείται το Eurogroup της 9ης Νοεμβρίου, ενόψει και της έκτακτης Συνόδου Κορυφής που προγραμματίζεται για το τέλος του μήνα.
Μέχρι τότε, πάντως, η πραγματικότητα για τους καταναλωτές είναι ότι η μετακίνηση από τα ακριβά κυμαινόμενα τιμολόγια σε ανταγωνιστικά σταθερά προϊόντα αποτελεί την πιο άμεση δυνατότητα περιορισμού του ενεργειακού κόστους και προστασίας από νέες ανατιμήσεις.
